http://hadializadeh.ir گنجینه پنهان (برای کنجکاوی، تحقیق و کشف)راز خاک (برای تاریخ و باستان‌شناسی) fa blogfa.com Wed, 19 Aug 2026 10:04:00 +0330 http://hadializadeh.ir/post/91 خوارزمشاهیان در مازندران پس از کاهش قدرت سلجوقیان، ساختار سیاسی ایران وارد مرحله‌ای تازه شد. در بسیاری از مناطق، فرمانروایان محلی و خاندان‌های منطقه‌ای فرصت بیشتری برای حفظ یا گسترش قدرت خود پیدا کردند و در شرق ایران نیز خاندان خوارزمشاهی به تدریج از یک حکومت محلی به قدرتی بزرگ تبدیل شد. این تحول در نهایت بر سرنوشت مازندران نیز تأثیر گذاشت؛ سرزمینی که به دلیل سابقه طولانی حکومت‌های محلی، مناسبات سیاسی ویژه‌ای با قدرت‌های بزرگ ایران داشت. Wed, 19 Aug 2026 10:04:00 +0330 hadializadeh hadializadeh.ir/post/91 http://hadializadeh.ir/post/90 در قسمت قبل دیدیم که دوران زیاریان با رویای احیای ایران باستان آغاز شد و با شکوه فرهنگی قابوس به اوج رسید. اما پس از افول زیاریان، قدرت تازه‌ای از شرق داشت می‌آمد که نه از کوهستان‌های شمال ایران، بلکه از دشت‌های آسیای مرکزی برخاسته بود. سلجوقیان که در فاصله قرن پنجم هجری به یکی از بزرگ‌ترین قدرت‌های جهان اسلام تبدیل شدند، فصل تازه‌ای را در تاریخ ایران آغاز کردند و طبرستان نیز نمی‌توانست از این تحول بزرگ دور بماند. Tue, 11 Aug 2026 11:34:00 +0330 hadializadeh hadializadeh.ir/post/90 http://hadializadeh.ir/post/89 در قسمت قبل دیدیم که با سقوط حکومت علویان و تثبیت دوباره باوندیان در کوهستان‌های البرز، طبرستان وارد دوران تازه‌ای شد. اما تاریخ این سرزمین هیچ‌گاه به یک قدرت اجازه نمی‌دهد خیال راحت داشته باشد. در همان دوران که باوندیان استقرار خود را تثبیت می‌کردند، قدرت تازه‌ای از دل همان کوهستان‌های شمال ایران برخاست که قرار بود فصل تازه‌ای در تاریخ مازندران رقم بزند؛ زیاریان. این خاندان که از نواحی جنوبی دریای خزر برخاست، نه فقط یک حکومت محلی دیگر بود؛ بلکه نماینده Tue, 04 Aug 2026 12:39:00 +0330 hadializadeh hadializadeh.ir/post/89 http://hadializadeh.ir/post/88 در قسمت قبل دیدیم که حسن بن زید، داعی کبیر، در سال ۲۵۰ هجری قمری نخستین حکومت شیعی ایران را در طبرستان بنیان گذاشت و تا سال ۲۷۰ هجری قمری با موفقیت از آن دفاع کرد. اما داستان علویان طبرستان با مرگ او تمام نشد. برادرش محمد بن زید جانشینش شد و فصل تازه‌ای از این داستان آغاز شد؛ فصلی که با اوج و فرودهای بزرگ همراه بود و سرانجام به ظهور یکی از برجسته‌ترین شخصیت‌های تاریخ مازندران، ناصر کبیر، انجامید. محمد بن زید؛ از اوج تا شکست پس از درگذشت حسن بن زید، برادرش Wed, 29 Jul 2026 19:48:31 +0330 hadializadeh hadializadeh.ir/post/88 http://hadializadeh.ir/post/87 در قسمت قبل دیدیم که طبرستان در اواخر دوران ساسانی به سرزمینی تبدیل شده بود که خاندان‌های محلی قدرتمند در آن ریشه دوانده بودند و اسپهبدان با ترکیبی از اقتدار نظامی و نفوذ محلی، منطقه را اداره می‌کردند. حالا در سال ۶۵۱ میلادی، تیسفون سقوط کرده، یزدگرد سوم در حال فرار است و موجی از تحول دارد سراسر ایران را فرا می‌گیرد. اما طبرستان، آن‌طور که همیشه بوده، راه خودش را می‌رود. چرا طبرستان تسلیم نشد. فتح ایران به دست سپاهیان عرب در میانه سده هفتم میلادی یکی از Thu, 23 Jul 2026 08:07:00 +0330 hadializadeh hadializadeh.ir/post/87 http://hadializadeh.ir/post/86 در قسمت قبل دیدیم که مازندران در دوران اشکانی به یکی از ایالت‌های مهم این امپراتوری تبدیل شد و خاندان‌های محلی در سایه این حکومت قدرتمندتر از همیشه شدند. اما در سال ۲۲۴ میلادی، اردشیر بابکان با شکست دادن اردوان پنجم، آخرین شاه اشکانی، صفحه جدیدی در تاریخ ایران گشود. این بار قدرتی از جنوب ایران برخاسته بود؛ ساسانیان. و مازندران که حالا برای اولین بار با نام طبرستان شناخته می‌شد، قرار بود در این دوران نقشی متفاوت‌تر از همیشه ایفا کند. Sat, 18 Jul 2026 10:04:00 +0330 hadializadeh hadializadeh.ir/post/86 http://hadializadeh.ir/post/85 در قسمت قبل دیدیم که مازندران پس از طوفان اسکندر و دوران کوتاه سلوکی، آماده بود تا دوباره زیر حکومتی با ریشه‌های ایرانی قرار بگیرد. اشکانیان که از دل همان سرزمین‌های شمال شرقی ایران برخاسته بودند، این فرصت را فراهم کردند. اما مازندران در دوران اشکانی چه سرنوشتی داشت؟ آیا این بار رابطه این سرزمین با قدرت مرکزی متفاوت‌تر از گذشته بود؟ ظهور اشکانیان و جایگاه هیرکانیا پس از مرگ اسکندر مقدونی در سال ۳۲۳ ق.م، امپراتوری وسیع او میان سردارانش تقسیم شد و ایران به Tue, 14 Jul 2026 18:25:00 +0330 hadializadeh hadializadeh.ir/post/85 http://hadializadeh.ir/post/84 در قسمت قبل دیدیم که مازندران زیر سایه امپراتوری هخامنشی، سرزمینی بود با اقوام مختلف، باورهای متنوع و روحیه‌ای که هیچ‌گاه کاملاً رام نشد. اما در سال ۳۳۴ ق.م، اتفاقی در غرب دنیای ایرانی افتاد که همه چیز را تغییر داد. جوانی بیست‌ودوساله از مقدونیه، با ارتشی نسبتاً کوچک اما نظم‌یافته، از هلسپونت گذشت و به سمت شرق حرکت کرد. اسمش اسکندر بود و رویایی در سر داشت که تا آن روز هیچکس جرات نکرده بود حتی به آن فکر کند؛ فتح تمام دنیای شناخته‌شده. Thu, 09 Jul 2026 16:27:00 +0330 hadializadeh hadializadeh.ir/post/84 http://hadializadeh.ir/post/83 در قسمت اول دیدیم که مازندران، پیش از آنکه نامی از امپراتوری‌های بزرگ ایرانی در تاریخ ثبت شود، سرزمینی زنده، پیشرفته و پر از تاریخ بود. اما تاریخ هیچ‌گاه ساکن نمی‌ماند. در غرب فلات ایران، قدرتی در حال شکل‌گیری بود که قرار بود برای اولین بار، مازندران را به یک امپراتوری بزرگ وصل کند. این داستان، داستان مادهاست. ظهور اولین امپراتوری ایرانی حدود ۶۷۸ پیش از میلاد، مردی به نام دیاکو در غرب ایران، در منطقه‌ای که امروز نزدیک همدان است، پایه‌های اولین امپراتوری Sat, 04 Jul 2026 12:41:00 +0330 hadializadeh hadializadeh.ir/post/83 http://hadializadeh.ir/post/82 وقتی اسم مازندران میاد، خیلی‌ها یاد جنگل‌های سرسبز و دریای خزر می‌افتن. اما کمتر کسی می‌دونه که این سرزمین، خیلی پیش‌تر از اینکه نامی به اسم ایران شکل بگیره، خونه‌ی انسان بوده. هزاران سال قبل از اینکه کوروش بزرگ پا به تاریخ بذاره، در دل غارهای البرز، آدم‌هایی زندگی می‌کردن که ردشون هنوز توی خاک این منطقه باقی مونده. این داستانیه که می‌خوام از همین‌جا شروعش کنم؛ از روزی که هیچ نام و نشونی از شاه و امپراتوری نبود، فقط انسان بود و طبیعتی وحشی و سرسبز. Tue, 30 Jun 2026 09:24:00 +0330 hadializadeh hadializadeh.ir/post/82